Het spel kubb

Kubb (Zweedse uitspr: [kɵbː]) is een Zweeds spel dat overeenkomsten vertoont met onder andere bowling, Mölkky en pétanque. Het woord kubb is afgeleid van vedkubbar, wat houten blok betekent in het Gotlandse dialect van het Zweeds. Kubb wordt gespeeld tussen twee teams. Het doel van het spel is om alle kubbs van de tegenstander — en daarna de koning — met werpstokken omver te gooien, voor de tegenpartij dat doet.

Kubb is toegankelijk voor iedereen. De basis is in een paar minuten te begrijpen en het spel kan op allerlei ondergronden worden gespeeld: gras, zand, sneeuw of zelfs ijs. Het aantal spelers ligt niet vast, al wordt 8 tot 16 spelers het vaakst aangeraden. De duur van een spel kan variëren van 30 seconden tot meer dan een uur. Kubb vereist zowel vaardigheid en precisie als een strategische instelling!

Kubb kent een lange geschiedenis. Zoals we het vandaag kennen, werd het populair eind jaren tachtig, toen de eerste commerciële sets op de markt kwamen.

Geschiedenis

Bron: Same Old Games, [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons

Gotland — het grootste eiland van Zweden — wordt algemeen beschouwd als de bakermat van kubb. Volgens de legende gaat het spel terug tot de tijd van de Vikingen, maar afdoend bewijs daarvoor ontbreekt. Toch wordt kubb wel eens aangeduid als Viking Chess. We weten dat kegelspelen al in het Oude Egypte (zie afbeelding) en in Griekenland werden gespeeld, wat doet vermoeden dat deze spellen richting het noorden zijn gemigreerd — eerder dan andersom.

Vanwege de beschrijving van een op kubb gelijkend kegelspel in de tweede editie van de Zweedse encyclopedie Nordisk familjebok wordt 1911 vaak als het geboortejaar van kubb beschouwd. De eerste schriftelijke vermelding van het woord kubb dateert echter van 1931, in een boek van een Gotlandse etnoloog die het eiland Fårö bezocht. Aangezien Fårö deel uitmaakt van de provincie Gotland, kan men stellen dat kubb inderdaad op Gotland is ontstaan.

In Gotland nam de populariteit van kubb eind jaren tachtig een hoge vlucht, toen het overal in parken en tuinen begon op te duiken. De vraag groeide, en zo werden de eerste kubb sets voor commerciële verkoop geproduceerd. In 1995 vond het eerste wereldkampioenschap kubb plaats in Rone, Gotland. In 1998 was kubb zo populair geworden dat het voor het Zweedse bedrijf Brio interessant werd om sets op grote schaal te produceren — gericht op de internationale markt. Vandaag zijn de meeste kubb sets gemaakt van rubberhout, zodat ze niet splinteren.

Een wereldwijd succes

Na het overweldigende succes in de Scandinavische landen eind jaren negentig is kubb uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen. Kubb verenigingen bestaan niet alleen in Zweden, maar ook in landen als Engeland, Duitsland, Nederland, Frankrijk, de VS en Canada. Kubb toernooien worden over de hele wereld gespeeld. Alleen al in België worden elk jaar meer dan 50 toernooien georganiseerd. En het wereldkampioenschap kubb? Dat vindt nog steeds plaats op Gotland — een driedaags evenement dat elk jaar meer dan 3.000 deelnemers trekt.

De slogan van het wereldkampioenschap kubb — Kubb verenigt mensen en schept vrede op aarde — vat de filosofie van het spel perfect samen. Een goed spel brengt mensen samen en stimuleert kameraadschap. Kubb past naadloos in dat plaatje. Heb je het nog niet gespeeld? Dan moet je het zeker eens proberen!